برای اسهال چی خوبه و چگونه سریع درمان می شود؟ {بهترین رژیم غذایی و داروهای موثر}
بیماری اسهال یکی از شایع ترین مشکلات گوارشی بوده که در هر سن و فصلی می تواند بروز پیدا کند و تاثیر چشمگیری بر کیفیت زندگی فرد بگذارد.
این اختلال اگرچه در بسیاری از موارد موقتی است، اما در صورت تکرار یا طولانی شدن، میتواند نشانه ای از وجود ضعف در سلامت دستگاه گوارش یا مشکل در عملکرد روده ها باشد. آگاهی از روش های صحیح کنترل و درمان آن نقش مهمی در پیشگیری از عوارض اسهال و بازگشت سریع بدن به وضعیت طبیعی دارد.
روش های ساده ای وجود دارد که برای درمان اسهال فوق العاده موثر و مفیدند. برای درمان خانگی آن می توان از روش های زیر استفاده کرد:
- مصرف آب و مایعات فراوان و هیدراته نگه داشتن بدن
- مصرف پروبیوتیک ها مثل شکلات تلخ و ماست
- تهیه ی شربت اسهال خانگی ( ترکیب آب، شکر و نمک )
- موز
- برنج سفید پخته ( کته )
- سیب زمینی آب پز کاملا پخته شده
- پوره ی سیب
- استراحت کافی
- سرکه سیب
- چای بابونه
برای اسهال چی خوبه – معجزه درمان اسهال | کلینیک زارعی
انواع اسهال
اسهال می تواند در هر فردی و به دلایل گوناگون بروز کند. اما، نوع آن همیشه یکسان نخواهد بود. شدت، شکل اسهال و مدت زمان درگیری بدن با این مشکل می تواند در افراد متفاوت باشد. شناخت انواع اسهال به تشخیص علت احتمالی کمک کرده تا در سریع ترین زمان ممکن روش درمانی مناسب انتخاب شده و از عوارض این بیماری در بدن به موقع جلوگیری شود.
در ادامه با رایج ترین انواع اسهال و ویژگی های هرکدام آشنا خواهیم شد:
- اسهال حاد: عموما کمتر از دو هفته این نوع از اسهال طول کشیده و اغلب بر اثر عفونت های ویروسی یا باکتریایی ایجاد میشود. شدت و تعداد دفع فرد در طول شبانه روز در این نوع اسهال زیاد بوده و مدفوع آبکی و به صورت خیلی شل از بدن خارج میشود.
- اسهال مزمن: این نوع از اسهال بیش از چهار هفته ادامه داشته و ممکن است نشانه ای از وجود بیماری های گوارشی یا التهابی باشد. مدفوع شل ولی مداوم از بدن خارج شده و با کاهش وزن یا ضعف، نفخ، دل پیچه یا صداهای روده همراه باشد.
- اسهال آبکی: شایع ترین نوع این بیماری اسهال آبکی است. شکل مدفوع در اسهال آبکی رقیق و آب مانند، شفاف یا زرد روشن بوده و ممکن است چندین بار در روز دفع آن تکرار شود. اسهال آبکی باعث کم آبی بدن شده و معمولا به صورت کوتاه مدت در بدن بروز می نماید.
- اسهال خونی: در این نوع اسهال مدفوع همراه با رگه های خون یا کاملا قرمز تیره دیده میشود. این حالت نشانه وجود التهاب شدید، زخم یا عفونت جدی در روده بوده و نیاز به بررسی تخصصی پزشک دارد.
- اسهال اسموتیک: این نوع از اسهال زمانی رخ می دهد که در روده مواد با قابلیت عدم جذب وجود داشته باشند که باعث شده تا آب از بدن به داخل روده کشیده شود. در نتیجه، مدفوع در اسهال اسموتیک شل و آبکی شده که با قطع مصرف ماده محرک مثل لبنیات یا قندها، اسهال متوقف خواهد شد.
- اسهال چرب: در این نوع اسهال، چربی جذب نشده از بدن همراه با مدفوع دفع می شود. در اسهال چرب، مدفوع ظاهری براق، چرب و حجیم داشته که با بوی بسیار بدی همراه است. مدفوع در اسهال چرب به دیواره توالت چسبیده و به سختی شسته می شود.
- اسهال موکوسی: اسهال موکوسی نوعی از اسهال بوده که در آن مدفوع همراه با مخاط یا موکوس از بدن خارج میشود. موکوس ماده ای لزج، بی رنگ یا مایل به سفید بوده که به طور طبیعی در روده وجود دارد. اما، هنگامی که مقدار آن زیاد شود یا در مدفوع دیده شود، نشانه تحریک یا التهاب دیواره روده میباشد. از ویژگی های ظاهری آن می توان به وجود لایه ای چسبناک و ژله ای روی مدفوع اشاره نمود که موجب شده تا مدفوع شل یا نیمه فرم دار با رگه های مخاط ظاهر شود.
- اسهال مسافرتی: شاید برا شما هم پیش آمده باشد که در طول سفر خود دچار اسهال و دل پیچه شده اید. اسهال مسافرتی در اثر مصرف آب یا غذای آلوده در سفر به مناطق جدید پدید آمده که معمولا 3 تا 5 روز به طول می انجامد و با مدفوع آبکی، دل پیچه و حالت تهوع همراه است.
- اسهال ناشی از استرس یا اضطراب: این نوع از اسهال زمانی اتفاق می افتد که استرس یا هیجانات شدید، عملکرد طبیعی روده را مختل نماید. مغز و دستگاه گوارش ارتباط نزدیکی باهم داشته و هنگامی که فرد مضطرب می شود سیگنال های عصبی باعث افزایش حرکات روده شده و در نتیجه مدفوع شل یا آبکی دفع می شود.
علت اسهال
اسهال نشانه ای از اختلال در عملکرد طبیعی روده میباشد نه یک بیماری مستقل. اسهال نتیجه ی افزایش حرکات روده و کاهش جذب آب از مدفوع توسط روده بوده که در اثر عوامل مختلفی در دستگاه گوارش پدید می آید.
در واقع، هر عاملی که موجب اختلال در عملکرد طبیعی روده، التهاب مخاط یا تغییر در تعادل جذب و ترشح مایعات شود، می تواند منجر به بروز اسهال گردد.
از نظر علمی، دلیل اسهال را می توان در چند دسته ی اصلی طبقه بندی نمود:
- اختلال در جذب مواد غذایی: در شرایطی مانند عدم تحمل لاکتوز یا عدم جذب چربی، مواد غذایی به طور کامل جذب نشده و در روده باقی می مانند. تجمع این مواد باعث کشیده شدن آب به درون روده و بروز اسهال خواهد شود.
- افزایش ترشح مایع از دیواره روده: برخی عوامل مانند سموم باکتریایی یا تحریکات التهابی موجب افزایش ترشح آب و الکترولیت ها از سلول های روده می شوند. در این حالت حتی بدون مصرف غذا نیز اسهال ادامه خواهد داشت.
- التهاب یا آسیب مخاط روده: التهاب در اثر عفونت های ویروسی، باکتریایی، یا بیماری های التهابی روده مانند کولیت و کرون می توانند باعث ترشح مخاط و خون در مدفوع شود.
- تغییر در حرکات روده و عملکرد عصبی: اضطراب، استرس، یا اختلال در محور مغز و روده می توانند باعث افزایش حرکات روده و کاهش زمان جذب آب شود.
- عفونت ها و عوامل میکروبی: ویروس هایی مانند روتاویروس و نورو ویروس، باکتری هایی مانند اشریشیاکلی و سالمونلا و انگل هایی مانند ژیاردیا از شایع ترین عوامل عفونی هستند که در اسهال حاد و اسهال مسافرتی نقش دارند.
- داروها و درمان های پزشکی: مصرف برخی داروها مانند آنتیبیوتیک ها، ملین ها، داروهای ضد اسید یا شیمی درمانی باعث برهم خوردن تعادل باکتری های روده شده و فرد دچار اسهال میشود.
علائم اسهال
اسهال معمولا با نشانه افزایش دفعات اجابت مزاج و کاهش قوام مدفوع شناخته میشود، اما بسته به شدت و علت، میتواند با علائم زیر همراه باشد:
- دفع مکرر مدفوع شل یا آبکی
- احساس فوریت در اجابت مزاج
- درد و دل پیچه
- وجود نفخ و گاز زیاد در شکم
- تهوع یا استفراغ
- احساس خستگی و ضعف عمومی
- تب خفیف تا متوسط در موارد عفونی
- وجود خون یا مخاط در مدفوع
- احساس عدم تخلیه کامل روده
- خشکی دهان، کاهش ادرار، سرگیجه و عطش شدید به علت کم آبی بدن
درمان اسهال
درمان اسهال بر پایه ی برقراری تعادل مایعات بدن و بازگرداندن عملکرد طبیعی به روده ها استوار است. از دیدگاه علمی، هدف اصلی در کنترل این عارضه جلوگیری از کم آبی، کاهش تحریک دستگاه گوارش و کمک به بازسازی بافت های روده ای است. انتخاب روش درمانی به شدت، مدت و علت اسهال بستگی دارد. اما، در تمام موارد، اقدام به موقع و اصولی می تواند از بروز عوارض جدی آن در بدن جلوگیری کرده و روند بهبودی را سرعت بخشد. در ادامه به معرفی مواردی می پردازیم که اغلب اوقات در پاسخ به سوال برای درمان اسهال چه بخوریم به مراجعه کنندگان خود پیشنهاد می دهیم.
درمان دارویی اسهال
درمان دارویی اسهال با هدف کاهش حرکات غیر طبیعی روده، جایگزینی مایعات از دست رفته و درمان علت زمینه ای انجام میشود. انتخاب نوع دارو باید بر اساس سن، وضعیت عمومی بدن و نوع اسهال صورت گیرد تا از عوارض احتمالی مصرف دارو جلوگیری شود.
- محلولهای الکترولیتی و آبرسان در جلوگیری از کم آبی بدن هنگام اسهال مخصوصا در کودکان و سالمندان بسیار کاربرد دارند.
- در صورت تشخیص اسهال با منشا باکتریایی یا انگلی، پزشک داروهای اختصاصی مانند سیپروفلوکساسین، مترونیدازول یا نیتازوکسانید تجویز مینماید. مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک ها می تواند تعادل طبیعی روده را بر هم زده و اسهال را تشدید کند.
- ترکیباتی مانند کائولین، پکتین و بیسموت ساب سالیسیلات با جذب سموم و کاهش التهاب دیواره روده، به بهبود تدریجی اسهال کمک میکنند. این داروها معمولا در درمان اسهال های خفیف و کوتاه مدت تجویز میشوند.
- قرص اسهال لوپرامید یا دیفنوکسیلات با کاهش حرکات روده، موجب سفت تر شدن مدفوع و کاهش دفعات اجابت مزاج میشوند. قرص اسهال سیپروفلوکساسین یکی از آنتیبیوتیک های موثر برای درمان اسهال با منشا باکتریایی یا اسهال مسافرتی است.
استفاده از دارو برای درمان اسهال حتما باید تحت نظر پزشک انجام شود. انتخاب نادرست دارو یا مصرف خودسرانه ضد اسهال ها ممکن است باعث باقی ماندن عوامل عفونی در روده یا بروز عوارضی مانند انسداد و تب شوند.
A person should not take OTC medications if they have a fever or blood in their stool. A person with either symptom likely has a bacterial or parasitic infection, which could get worse with the introduction of medication.
اگر فردی تب دارد یا در مدفوع خود خون مشاهده نماید، نباید از داروهای بدون نسخه استفاده کند. وجود این علائم معمولا نشان دهنده ی عفونت باکتریایی یا انگلی بوده که مصرف خود سرانه ی دارو می تواند باعث تشدید عفونت و بدتر شدن وضعیت شود.
برگرفته شده از: https://www.medicalnewstoday.com/articles/322669
درمان خانگی اسهال
درمان خانگی اسهال در موارد خفیف تا متوسط کاربرد داشته و در کنار درمان دارویی، روند بهبودی را با جبران مایعات از دست رفته، آرام سازی دستگاه گوارش و بهبود عملکرد طبیعی روده ها تسریع می نماید.
در پاسخ به سوال برای اسهال چی خوبه به مواردی اشاره نموده ایم تا با درمان اسهال در خانه افراد بتوانند به بهبود حال عمومی خود کمک نمایند.
- نوشیدن آب، آب برنج، آبهویج یا محلول ORS
- مصرف غذاهای ملایم و کم چرب مانند برنج، پوره سیب و نان تست
- پرهیز از مصرف غذاهای چرب، تند، سرخ کردنی، شیر، نوشابه های گازدار و کافئین دار
- سیب زمینی آب پز، آب نارگیل، موز جهت جبران پتاسیم از دست رفته
- ماست پروبیوتیک، دوغ کم چرب و کفیر جهت بازسازی باکتری های مفید روده
- مصرف دمنوش هایی مانند بابونه، نعناع، زنجبیل و دارچین که خاصیت ضد التهابی و آرام بخش دارند
عوارض اسهال
اسهال اگر کوتاه مدت و خفیف باشد معمولا بدون عارضه بهبود پیدا میکند. اما، در صورت تداوم یا شدت بالا می تواند تاثیرات گسترده ای در سیستم بدن بگذارد. مهم ترین عوارض اسهال در بدن به مدت طولانی عبارت اند از:
- کاهش جذب مواد مغذی
- افت فشار خون و سرگیجه
- تحریک و سوزش پوست اطراف مقعد
- تشدید بیماریهای گوارشی زمینهای
- خطر نارسایی کلیه در موارد شدید یا مزمن
- شقاق مقعد یا ترک پوستی در اثر عبور مکرر مدفوع آبکی و تحریک بافت
- هموروئید یا بواسیر به دلیل فشار و انقباض های مداوم هنگام دفع
سخن پایانی
به طور خلاصه عارضه اسهال برای هر فرد در طول زندگی اش به دلایل گوناگونی اتفاق می افتد. در صورت تداوم علائم اسهال و ادامه یافتن دفع مکرر یا شل بودن مدفوع برای چند روز متوالی، می بایست از درمان های خود سرانه و مصرف بی رویه داروهای ضد اسهال پرهیز نمود. ادامه این وضعیت ممکن است نشانه ای از وجود عفونت یا اختلال جدی تر در عملکرد روده ها باشد.
بهترین اقدام در چنین شرایطی، مراجعه به پزشک متخصص گوارش است تا با تشخیص دقیق علت و تجویز درمان مناسب، از بروز کم آبی بدن، ضعف عمومی و عوارض طولانی مدت اسهال جلوگیری شود.
سوالات متداول
اسهال چند روز طول می کشد؟
اسهال به طور نرمال بین 2 تا 4 روز طول کشیده و در بیشتر موارد بدون درمان خاص برطرف می شود.
چه چیزهایی اسهال را بدتر می کند؟
مصرف غذاهای چرب، تند، لبنیات، نوشابه های گازدار و کافئین دار میتواند اسهال را تشدید نماید.
علت اسهال ناگهانی در بزرگسالان چیست؟
اسهال ناگهانی در بزرگسالان به دلیل ابتلا به عفونت ویروسی یا باکتریایی، مسمومیت غذایی یا استرس شدید ایجاد میشود.
قویترین داروی گیاهی برای اسهال چیست؟
قویترین داروی گیاهی برای اسهال دمنوش نعناع یا بابونه بوده که با خاصیت ضد التهابی و آرام بخش خود حرکات روده را تنظیم و شدت اسهال را کاهش میدهند.
فواید اسهال برای لاغری چیست؟
اسهال ممکن است باعث کاهش موقت وزن بدن به دلیل از دست دادن آب و املاح بدن شود. اما، این کاهش وزن واقعی یا سالم نیست و میتواند به کم آبی و ضعف بدن منجر شود، نه لاغری پایدار.
